ഞങ്ങളുടെ ചരിത്രവും പൈതൃകവും പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ 780 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൽപറ്റ, വയനാടിന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രവും വാണിജ്യ കേന്ദ്രവും പ്രധാന കവാടവുമാണ്. സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരികളുടെ പുരാതന വിശ്രമസ്ഥലം മുതൽ ജില്ലയിലെ ആദ്യത്തെ നഗരഭരണകൂടം വരെയായി വളർന്ന ഈ പട്ടണം, ആധുനിക നഗരവികസനത്തെയും സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും ഒരേപോലെ നിലനിർത്തിപ്പോരുന്നു. പേരിനു പിന്നിലെ ചരിത്രം 'കൽ' (കല്ല്/പാറ), 'പെട്ട' (ചന്തയുള്ള പട്ടണം അല്ലെങ്കിൽ വാസസ്ഥലം) എന്നീ ദ്രാവിഡ പദങ്ങളിൽ നിന്നാണ് 'കൽപറ്റ' എന്ന പേര് ഉത്ഭവിച്ചത്. പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയിലുള്ള പരുക്കൻ മലനിരകളെയും പാറക്കെട്ടുകളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ പേര്. 12-നും 16-നും ഇടയിലുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ, കർണാടകയിൽ നിന്നുള്ള ജൈന വ്യാപാരികളും സന്യാസിമാരും ഈ വ്യാപാര പാതകളിൽ കുടിയേറിപ്പാർക്കുകയും, പ്രാദേശിക വാണിജ്യത്തിനും സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിനും അടിത്തറയിടുകയും ചെയ്തു. പുളിയാർമലയിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ അനന്തനാഥ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യാപരമായ അടയാളമായി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു. രാജകീയ പാരമ്പര്യവും തോട്ടം മേഖലയുടെ വളർച്ചയും ഐതിഹാസിക പോരാളിയായ പഴശ്ശിരാജയുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന കോട്ടയം രാജവംശത്തിന്റെ ഭരണപ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം. പിന്നീട് ഹൈദർ അലിയുടെയും ടിപ്പു സുൽത്താന്റെയും കീഴിലുള്ള മൈസൂർ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലും ഈ പ്രദേശം കുറച്ചുകാലം ഉണ്ടായിരുന്നു. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം വന്നതോടെ കൽപറ്റയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു: ഗതാഗത സൗകര്യം: മലബാർ തീരത്തെ (കോഴിക്കോട്) മൈസൂരുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ഘട്ട് റോഡുകളുടെ (മലമ്പാതകളുടെ) നിർമ്മാണം നടന്നു. കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ: ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകൾ തേയില, കാപ്പി, ഏലം, കുരുമുളക് എന്നിവയുടെ വലിയ തോട്ടങ്ങളായി വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടെ കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രധാന വിപണന കേന്ദ്രമായി ഈ പട്ടണം മാറി. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരവും സാമൂഹിക ഉണർവും മലബാറിലെ മലയോര മേഖലകളിൽ നടന്ന ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ കൽപറ്റ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു: രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റം: 1921-ൽ വയനാട്ടിലെ ആദ്യത്തെ സംഘടിത രാഷ്ട്രീയ സമ്മേളനം ഇവിടെ നടന്നു. ശ്രീ ധർമ്മരാജ അയ്യർ നേതൃത്വം നൽകിയ ഈ സമ്മേളനത്തിൽ കെ.പി. കേശവമേനോൻ, എ.കെ. ഗോപാലൻ തുടങ്ങിയ ദേശീയ നേതാക്കൾ പങ്കെടുത്തു. മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ സന്ദർശനം: 1934 ജനുവരി 14-ന്, മലബാറിലുടനീളം നടത്തിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഹരിജൻ പര്യടനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മഹാത്മാഗാന്ധി കൽപറ്റ സന്ദർശിച്ചു. ഇത് പ്രദേശത്തെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രചോദനമായി. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമെന്ന നിലയിലുള്ള വളർച്ച 1980 നവംബർ 1-ന് വയനാട് ഔദ്യോഗികമായി ഒരു സ്വതന്ത്ര ജില്ലയായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൽപറ്റയെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായും വൈത്തിരി താലൂക്കിന്റെ ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായും നിശ്ചയിച്ചു. സിവിൽ സ്റ്റേഷൻ, ജില്ലാ കോടതികൾ, മറ്റ് പ്രധാന പൊതുജന സേവന ഓഫീസുകൾ എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത് നഗരത്തിന്റെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ആധുനികവൽക്കരണത്തിന് വഴിയൊരുക്കി; ഇതോടെ, വയനാട്ടിൽ വളർന്നുവരുന്ന വിനോദസഞ്ചാര-വാണിജ്യ മേഖലകൾക്ക് ആവശ്യമായ സേവന-ആതിഥേയത്വ കേന്ദ്രമായി കൽപറ്റ മാറി